1. Bắt đầu ăn dặm khi bé khoảng 6 tháng tuổi

Từ khoảng 6 tháng, nhu cầu năng lượng, sắt và một số vi chất tăng lên trong khi sữa mẹ đơn thuần không còn đáp ứng đầy đủ.

Bé cũng bắt đầu có khả năng giữ đầu vững, ngồi có hỗ trợ và làm quen với thức ăn.

2. Sữa vẫn rất quan trọng

Trong năm đầu đời, sữa mẹ hoặc sữa công thức vẫn là nguồn dinh dưỡng quan trọng.

Ăn dặm giúp bổ sung năng lượng, sắt, kẽm và giúp trẻ làm quen với nhiều loại thực phẩm. Không nên ép ăn quá nhiều khiến trẻ giảm bú rõ rệt.

3. Ăn từ ít đến nhiều

Những ngày đầu chỉ cần vài muỗng nhỏ, sau đó tăng dần lượng ăn theo khả năng và nhu cầu của trẻ.

4. Tăng dần độ thô theo tuổi

Từ thức ăn mềm, nghiền → đặc hơn → lợn cợn → mềm cắt nhỏ phù hợp với khả năng ăn của trẻ.

Không nên xay nhuyễn thức ăn quá lâu, vì trẻ cần học kỹ năng nhai và xử lý thức ăn.

5. Bữa ăn cần đa dạng

Nên phối hợp:

· Tinh bột.
· Thịt, cá, trứng hoặc các nguồn đạm khác.
· Rau củ.
· Dầu hoặc chất béo phù hợp.

Đặc biệt nên chú ý các thực phẩm giàu sắt trong giai đoạn ăn dặm.

6. Không cần thêm muối, đường

Trẻ dưới 1 tuổi không cần tạo thói quen ăn mặn hoặc ăn ngọt.

Hạn chế thêm muối, nước mắm, đường và các loại gia vị nhiều natri vào thức ăn của bé.

7. Cho trẻ làm quen nhiều loại thực phẩm

Nên cho trẻ tiếp xúc đa dạng thực phẩm và theo dõi phản ứng khi giới thiệu món mới.

Nếu trẻ xuất hiện nổi mề đay, nôn nhiều, khò khè, khó thở hoặc phản ứng bất thường sau ăn, cần được đánh giá.

Không cần trì hoãn không cần thiết các thực phẩm dễ gây dị ứng chỉ vì sợ dị ứng.

8. Không ép trẻ ăn

Không nên:

· La mắng hoặc dọa trẻ.
· Đuổi theo để đút ăn.
· Dùng điện thoại, tivi để dụ ăn.

Bữa ăn thường nên gói gọn khoảng 20–30 phút.

9. Tôn trọng tín hiệu đói – no

Khi trẻ quay mặt, ngậm miệng, đẩy muỗng hoặc không còn hứng thú, có thể trẻ đã no.

Cha mẹ quyết định cho trẻ ăn gì và khi nào; trẻ quyết định ăn bao nhiêu.

10. Ưu tiên thực phẩm tươi, ít chế biến

Ưu tiên thịt, cá, trứng, rau củ và trái cây phù hợp với tuổi.

Hạn chế thức ăn chế biến sẵn, xúc xích, bánh kẹo và nước ngọt.

Đặc biệt, không cho trẻ dưới 12 tháng tuổi ăn mật ong.

11. Đảm bảo an toàn khi ăn dặm

· Rửa tay và dụng cụ sạch sẽ.
· Nấu chín thực phẩm phù hợp.
· Cho trẻ ngồi thẳng khi ăn.
· Thức ăn phải có kích thước và độ mềm phù hợp.

Tránh các thực phẩm dễ gây hóc nghẹn như hạt nguyên, nho nguyên trái, miếng thức ăn cứng hoặc tròn.

12. Theo dõi tăng trưởng, không chỉ nhìn lượng ăn

Điều quan trọng không phải bé ăn được bao nhiêu muỗng mà là:

· Cân nặng và chiều cao phát triển phù hợp.
· Trẻ khỏe mạnh, hoạt động tốt.
· Chế độ ăn ngày càng đa dạng.
· Kỹ năng ăn phát triển theo tuổi.

Nếu trẻ biếng ăn kéo dài hoặc chậm tăng trưởng, nên được đánh giá dinh dưỡng.

Lời khuyên của bác sĩ

Cha mẹ hãy nhớ:

Ăn dặm không phải là cuộc đua xem bé ăn được bao nhiêu.

Mục tiêu của ăn dặm từ 6–12 tháng là giúp trẻ nhận đủ dinh dưỡng, phát triển kỹ năng ăn và hình thành mối quan hệ tích cực với thức ăn.

Ăn đa dạng – tăng độ thô đúng tuổi – không ép ăn – tôn trọng tín hiệu no – theo dõi tăng trưởng là những nguyên tắc quan trọng nhất.

BS CKII Trịnh Đình Thế Nguyên
Chuyên khoa Nhi & Dinh dưỡng

bsnguyennhikhoa