Vì sao trẻ béo phì vẫn có thể thiếu vi chất?
1. Ăn nhiều thực phẩm giàu năng lượng nhưng nghèo vi chất
Trẻ có thể thường xuyên ăn:
· Thức ăn nhanh, đồ chiên.
· Bánh kẹo.
· Nước ngọt, trà sữa.
· Thực phẩm chế biến sẵn.
Những thực phẩm này cung cấp nhiều năng lượng, đường và chất béo nhưng khẩu phần tổng thể có thể không cung cấp đầy đủ sắt, kẽm, vitamin D và các vi chất cần thiết khác.
2. Khẩu phần nhiều nhưng không cân đối
Một số trẻ béo phì ăn rất nhiều nhưng chủ yếu là cơm, thức ăn chiên, thịt nhiều mỡ, bánh kẹo... trong khi lại ăn ít rau, trái cây, cá và các loại thực phẩm đa dạng.
Kết quả là:
Năng lượng dư nhưng chất lượng dinh dưỡng vẫn chưa tốt.
3. Béo phì có thể ảnh hưởng đến tình trạng một số vi chất
Béo phì liên quan đến những thay đổi về chuyển hóa và tình trạng viêm mức độ thấp trong cơ thể. Điều này có thể ảnh hưởng đến tình trạng hoặc cách đánh giá một số vi chất, đặc biệt như sắt và vitamin D.
Vì vậy, không thể chỉ nhìn một trẻ “mập mạp” rồi kết luận rằng trẻ đã đủ chất.
Trẻ béo phì cần chú ý những vi chất nào?
Tùy chế độ ăn và tình trạng của từng trẻ, bác sĩ có thể chú ý đến:
· Sắt.
· Vitamin D.
· Canxi.
· Kẽm.
· Một số vitamin và khoáng chất khác.
Tuy nhiên, không phải trẻ béo phì nào cũng thiếu vi chất và cũng không cần xét nghiệm tất cả các vi chất.
Việc xét nghiệm hoặc bổ sung cần dựa trên khẩu phần ăn, triệu chứng, tăng trưởng và đánh giá của bác sĩ.
Cha mẹ nên cho trẻ ăn như thế nào?
Điều trị béo phì không đơn giản là bắt trẻ “ăn ít lại”, mà quan trọng là thay đổi chất lượng và tỷ lệ bữa ăn.
Cha mẹ có thể nhớ quy tắc chiếc đĩa 1/2 – 1/4 – 1/4:
🥬 1/2 đĩa: rau củ.
🍗 1/4 đĩa: chất đạm như thịt, cá, trứng, đậu hũ.
🍚 1/4 đĩa: tinh bột như cơm, khoai, mì.
Bên cạnh đó:
· Ăn trái cây nguyên quả thay vì uống nước ép thường xuyên.
· Ưu tiên thực phẩm tươi, ít chế biến.
· Hạn chế nước ngọt, trà sữa, bánh kẹo và thức ăn nhanh.
· Không tự ý loại bỏ hoàn toàn tinh bột hoặc chất béo.
· Vận động đều đặn và ngủ đủ giấc.
Không nên bắt trẻ ăn kiêng quá mức, vì trẻ vẫn cần đủ dinh dưỡng để phát triển chiều cao, xương, cơ và dậy thì.
Có cần tự mua vitamin cho trẻ uống không?
Không nên tự bổ sung hàng loạt vitamin và khoáng chất chỉ vì trẻ béo phì.
Điều quan trọng trước tiên vẫn là đánh giá và điều chỉnh chế độ ăn. Nếu trẻ có khẩu phần thiếu hụt, triệu chứng gợi ý hoặc thuộc nhóm nguy cơ, bác sĩ sẽ cân nhắc việc xét nghiệm và bổ sung phù hợp.
Lời khuyên của bác sĩ
Cha mẹ hãy nhớ:
Béo phì là thừa năng lượng – không có nghĩa là thừa tất cả chất dinh dưỡng.
Một trẻ hoàn toàn có thể thừa cân nhưng vẫn thiếu một số vi chất nếu chế độ ăn nhiều năng lượng nhưng thiếu cân đối.
Vì vậy, điều trị béo phì ở trẻ không chỉ là làm cho trẻ ăn ít hơn mà phải hướng đến:
Đúng khẩu phần – Đủ chất – Vận động đều – Kiểm soát cân nặng – Vẫn đảm bảo tăng trưởng.
Và một công thức rất dễ nhớ cho bữa ăn:
1/2 rau củ – 1/4 đạm – 1/4 tinh bột.
BS CKII Trịnh Đình Thế Nguyên
Chuyên khoa Nhi & Dinh dưỡng
bsnguyennhikhoa
