Viêm mũi dị ứng ở trẻ em là gì?
Viêm mũi dị ứng là tình trạng niêm mạc mũi phản ứng quá mức với những chất trong môi trường mà trẻ nhạy cảm.
Các tác nhân thường gặp gồm:
- Mạt bụi nhà.
- Bụi.
- Phấn hoa.
- Nấm mốc.
- Dị nguyên từ chó, mèo ở một số trẻ.
- Khói thuốc lá và các chất kích thích trong không khí.
Viêm mũi dị ứng không phải bệnh truyền nhiễm, vì vậy không lây từ trẻ này sang trẻ khác.
Dấu hiệu viêm mũi dị ứng ở trẻ em là gì?
Những triệu chứng thường gặp gồm:
- Hắt hơi thành từng tràng, đặc biệt vào buổi sáng.
- Chảy nước mũi trong.
- Nghẹt mũi.
- Ngứa mũi.
- Dụi hoặc ngoáy mũi thường xuyên.
- Ngứa mắt, chảy nước mắt.
- Có thể ho do dịch mũi chảy xuống họng.
Triệu chứng có thể kéo dài nhiều tuần hoặc tái phát nhiều lần.
Làm sao phân biệt viêm mũi dị ứng và cảm lạnh ở trẻ?
Đây là điều nhiều cha mẹ thường thắc mắc.
Viêm mũi dị ứng thường có:
- Hắt hơi nhiều.
- Nước mũi trong.
- Ngứa mũi, ngứa mắt.
- Không sốt.
- Trẻ vẫn tương đối khỏe.
- Triệu chứng kéo dài hoặc tái phát nhiều lần.
Trong khi đó, cảm lạnh do virus thường xuất hiện trong một đợt cấp, có thể kèm sốt, đau họng, ho và mệt, sau đó cải thiện dần.
Nếu trẻ cứ hắt hơi – sổ mũi trong – nghẹt mũi lặp đi lặp lại, nên nghĩ đến viêm mũi dị ứng.
Nguyên nhân nào gây viêm mũi dị ứng ở trẻ em?
Viêm mũi dị ứng liên quan đến cơ địa dị ứng và sự tiếp xúc với các dị nguyên.
Những tác nhân thường gặp gồm:
- Mạt bụi trong nệm, gối, chăn.
- Phấn hoa.
- Nấm mốc.
- Dị nguyên từ thú nuôi.
- Một số dị nguyên trong môi trường.
Khói thuốc, ô nhiễm không khí, nước hoa hoặc mùi hóa chất mạnh không nhất thiết là dị nguyên, nhưng có thể kích thích niêm mạc mũi và làm triệu chứng nặng hơn.
Nếu trẻ hoặc gia đình có người mắc hen phế quản, viêm mũi dị ứng hoặc viêm da cơ địa, khả năng trẻ có cơ địa dị ứng cũng cao hơn.
Viêm mũi dị ứng ở trẻ em có nguy hiểm không?
Phần lớn trường hợp không nguy hiểm đến tính mạng.
Tuy nhiên, viêm mũi dị ứng kéo dài và kiểm soát không tốt có thể khiến trẻ:
- Nghẹt mũi kéo dài.
- Thở bằng miệng.
- Ngủ không ngon.
- Ngáy.
- Mệt mỏi hoặc giảm tập trung ban ngày.
- Có thể làm nặng thêm triệu chứng hen ở trẻ mắc hen.
Ngoài ra, trẻ có triệu chứng mũi kéo dài cũng cần được đánh giá để phân biệt với VA quá phát, viêm xoang hoặc những bệnh lý tai mũi họng khác.
Điều trị viêm mũi dị ứng ở trẻ em như thế nào?
Điều trị thường dựa trên ba nguyên tắc chính: hạn chế dị nguyên – vệ sinh mũi – sử dụng thuốc phù hợp khi cần.
1. Hạn chế tiếp xúc với dị nguyên
Cha mẹ nên tập trung vào những tác nhân thực sự làm trẻ xuất hiện triệu chứng.
Có thể:
- Giữ phòng ngủ sạch và thông thoáng.
- Giặt chăn, ga, gối thường xuyên.
- Hạn chế tích tụ bụi trong phòng ngủ.
- Xử lý những khu vực ẩm mốc.
- Không hút thuốc trong nhà hoặc gần trẻ.
- Nếu xác định trẻ dị ứng với thú nuôi, cần có biện pháp hạn chế tiếp xúc phù hợp.
Không cần loại bỏ quá mức mọi đồ vật trong nhà nếu chưa xác định chúng là tác nhân gây dị ứng.
2. Rửa mũi bằng nước muối sinh lý
Nước muối sinh lý có thể giúp:
- Làm sạch dịch mũi.
- Loại bớt bụi và dị nguyên.
- Hỗ trợ giảm nghẹt mũi.
Cách rửa hoặc xịt mũi cần phù hợp với tuổi của trẻ và tránh thực hiện quá mạnh.
3. Thuốc kháng histamine
Bác sĩ có thể sử dụng thuốc kháng histamine phù hợp để giúp giảm:
- Hắt hơi.
- Ngứa mũi.
- Chảy nước mũi.
Không nên tự ý sử dụng kéo dài mà không đánh giá nguyên nhân nếu trẻ thường xuyên tái phát.
4. Thuốc xịt mũi chứa corticosteroid
Corticosteroid xịt mũi là một trong những nhóm thuốc quan trọng và hiệu quả trong điều trị viêm mũi dị ứng, đặc biệt khi trẻ nghẹt mũi hoặc triệu chứng kéo dài.
Khi được sử dụng đúng thuốc, đúng liều và đúng kỹ thuật theo hướng dẫn, thuốc nhìn chung có độ an toàn tốt.
Cha mẹ không nên tự ý tăng liều hoặc kéo dài điều trị mà không tái khám.
Trẻ bị viêm mũi dị ứng có cần xét nghiệm dị ứng không?
Không phải trẻ nào cũng cần.
Nhiều trường hợp có thể được chẩn đoán dựa vào triệu chứng và khám lâm sàng.
Bác sĩ có thể cân nhắc xét nghiệm dị ứng khi:
- Triệu chứng kéo dài hoặc khó kiểm soát.
- Cần xác định tác nhân cụ thể để tránh.
- Trẻ có nhiều bệnh lý dị ứng phối hợp.
- Kết quả xét nghiệm có khả năng làm thay đổi cách điều trị.
Khi nào trẻ bị viêm mũi dị ứng cần đi khám?
Cha mẹ nên đưa trẻ đi khám nếu:
- Nghẹt mũi kéo dài.
- Hắt hơi, sổ mũi tái phát thường xuyên.
- Trẻ ngủ ngáy hoặc thở bằng miệng nhiều.
- Ho kéo dài, đặc biệt về đêm.
- Có triệu chứng gợi ý hen như khò khè hoặc khó thở.
- Triệu chứng ảnh hưởng đến giấc ngủ, học tập hoặc sinh hoạt.
- Điều trị tại nhà không cải thiện.
Viêm mũi dị ứng ở trẻ em có chữa khỏi hoàn toàn không?
Viêm mũi dị ứng có liên quan đến cơ địa nên có thể tái phát khi trẻ tiếp xúc với dị nguyên.
Mục tiêu quan trọng là kiểm soát triệu chứng tốt, hạn chế tác nhân khởi phát và sử dụng thuốc phù hợp khi cần.
Nhiều trẻ khi được kiểm soát tốt vẫn có thể ăn ngủ, học tập, vui chơi và phát triển hoàn toàn bình thường.
Lời khuyên của bác sĩ
Khi trẻ thường xuyên HẮT HƠI – SỔ MŨI TRONG – NGHẸT MŨI – NGỨA MŨI, đặc biệt triệu chứng kéo dài hoặc tái phát nhưng không sốt, cha mẹ nên nghĩ đến viêm mũi dị ứng ở trẻ em.
Điều quan trọng không phải là sử dụng thật nhiều thuốc mà là xác định đúng bệnh, hạn chế tác nhân gây triệu chứng và điều trị đúng theo hướng dẫn.
Nếu trẻ nghẹt mũi kéo dài, ngủ ngáy, ho về đêm hoặc có khò khè, nên đưa bé đi khám để đánh giá thêm các bệnh lý đi kèm.
BS CKII Trịnh Đình Thế Nguyên
Chuyên khoa Nhi & Dinh dưỡng
bsnguyennhikhoa
