Bất dung nạp lactose ở trẻ em là gì?
Lactose là loại đường tự nhiên có trong sữa.
Để tiêu hóa lactose, ruột non cần một loại men gọi là lactase.
Khi lượng men lactase không đủ, lactose không được tiêu hóa hết sẽ đi xuống đại tràng và bị vi khuẩn lên men, từ đó có thể gây:
- Đầy bụng.
- Xì hơi nhiều.
- Đau quặn bụng.
- Đi phân lỏng hoặc tiêu chảy.
- Phân có thể có tính acid gây đỏ, rát vùng hậu môn.
Các triệu chứng thường liên quan đến việc trẻ uống sữa hoặc sử dụng thực phẩm có chứa lactose.
Dấu hiệu bất dung nạp lactose ở trẻ là gì?
Nên nghĩ nhiều hơn đến bất dung nạp lactose khi trẻ thường xuyên có một nhóm triệu chứng sau sau khi uống sữa:
- Đầy bụng.
- Xì hơi nhiều.
- Đau bụng.
- Đi phân lỏng hoặc tiêu chảy.
- Có thể đỏ rát vùng hậu môn.
Chỉ có xì hơi nhiều đơn thuần nhưng trẻ vẫn bú tốt, phân bình thường và tăng trưởng tốt thì chưa đủ để kết luận bất dung nạp lactose.
Trẻ nhỏ có thường bị bất dung nạp lactose không?
Bất dung nạp lactose nguyên phát thực sự không thường gặp ở trẻ sơ sinh và trẻ nhỏ.
Ở trẻ em, một tình huống thường gặp hơn là thiếu lactase tạm thời sau tiêu chảy cấp hoặc viêm ruột.
Khi niêm mạc ruột bị tổn thương, lượng men lactase có thể giảm tạm thời.
Lúc này trẻ có thể:
- Uống sữa xong đầy bụng hơn.
- Xì hơi nhiều.
- Đau bụng.
- Tiêu chảy tăng.
Khi niêm mạc ruột hồi phục, khả năng tiêu hóa lactose thường sẽ cải thiện trở lại.
Bé uống sữa bị đầy bụng, xì hơi còn có thể do nguyên nhân nào?
Ngoài bất dung nạp lactose, trẻ có thể đầy bụng do:
- Uống sữa quá nhanh.
- Nuốt nhiều hơi khi bú.
- Bình sữa hoặc núm vú chưa phù hợp.
- Uống quá nhiều sữa trong một cữ.
- Táo bón.
- Chế độ ăn có nhiều thực phẩm dễ sinh hơi.
- Một số rối loạn tiêu hóa khác.
Vì vậy:
XÌ HƠI NHIỀU ≠ BẤT DUNG NẠP LACTOSE.
Trẻ bất dung nạp lactose có cần đổi sang sữa không lactose không?
Không phải trẻ nào cũng cần đổi sữa.
Nếu trẻ chỉ đầy bụng hoặc xì hơi nhưng:
- Phân vẫn bình thường.
- Không đau bụng nhiều.
- Không tiêu chảy.
- Ăn bú tốt.
- Tăng cân bình thường.
thì thường chưa cần vội đổi sữa.
Nếu trẻ có triệu chứng rõ rệt và kéo dài, đặc biệt sau một đợt tiêu chảy, bác sĩ có thể đánh giá xem trẻ có cần giảm lactose hoặc sử dụng sữa không lactose tạm thời hay không.
Không nên tự đổi sữa kéo dài khi chưa xác định nguyên nhân.
Bất dung nạp lactose có giống dị ứng đạm sữa bò không?
Không. Đây là hai tình trạng khác nhau.
Bất dung nạp lactose liên quan đến việc cơ thể thiếu men lactase để tiêu hóa đường lactose.
Trong khi đó, dị ứng đạm sữa bò là phản ứng của hệ miễn dịch với protein trong sữa bò.
Dị ứng đạm sữa bò có thể biểu hiện bằng:
- Nôn ói.
- Tiêu chảy.
- Phân có nhầy hoặc máu.
- Triệu chứng ngoài da như mề đay hoặc chàm ở một số trẻ.
- Một số trường hợp có biểu hiện ở nhiều cơ quan.
Vì vậy, sữa không lactose không phải là sữa điều trị dị ứng đạm sữa bò, vì sữa này vẫn có thể chứa protein sữa bò.
Khi nào trẻ đầy bụng sau uống sữa cần đi khám?
Nên đưa trẻ đi khám nếu:
- Đầy bụng, đau bụng thường xuyên sau uống sữa.
- Tiêu chảy tái diễn sau uống sữa.
- Nôn ói nhiều.
- Phân có máu.
- Trẻ ăn hoặc bú kém.
- Không tăng cân hoặc sụt cân.
- Triệu chứng kéo dài không cải thiện.
Bác sĩ sẽ đánh giá xem trẻ có bất dung nạp lactose, dị ứng đạm sữa bò hoặc một nguyên nhân tiêu hóa khác.
Lời khuyên của bác sĩ
Cha mẹ hãy nhớ:
ĐẦY BỤNG + XÌ HƠI NHIỀU ≠ CHẮC CHẮN BẤT DUNG NẠP LACTOSE.
Cần nghĩ nhiều hơn đến bất dung nạp lactose nếu trẻ thường xuyên:
UỐNG SỮA → ĐẦY BỤNG + ĐAU BỤNG + XÌ HƠI + TIÊU CHẢY.
Đặc biệt, tình trạng bất dung nạp lactose tạm thời có thể xuất hiện sau một đợt tiêu chảy cấp.
Nếu trẻ vẫn ăn bú tốt, phân bình thường và tăng trưởng tốt thì thường chưa cần vội đổi sữa.
Ngược lại, nếu triệu chứng xuất hiện thường xuyên sau uống sữa hoặc trẻ tiêu chảy kéo dài, nên đưa bé đi khám để xác định nguyên nhân trước khi thay đổi loại sữa.
BS CKII Trịnh Đình Thế Nguyên
Chuyên khoa Nhi & Dinh dưỡng
bsnguyennhikhoa
